Hoe een aanval meestal verloopt
Een ransomware-aanval begint zelden met de versleuteling zelf. Aanvallers komen binnen via een gestolen wachtwoord, een kwetsbaar systeem aan het internet of een phishingmail. Daarna verkennen ze het netwerk, verkrijgen ze beheerrechten, verwijderen ze back-ups en stelen ze vaak gegevens. Pas daarna wordt versleuteld. Elke stap biedt een kans om de aanval te stoppen.
De belangrijkste preventieve maatregelen
De meeste aanvallen maken gebruik van bekende zwakke plekken.
- MFA op alle externe toegang, zoals e-mail, VPN en remote desktop.
- Tijdig updaten van systemen die aan het internet hangen.
- Beperkte beheerrechten en aparte beheerdersaccounts.
- Endpointbeveiliging met detectie en respons, met iemand die de meldingen beoordeelt.
- Back-ups die offline of onveranderbaar zijn en regelmatig worden getest.
- Netwerksegmentatie, zodat een besmetting zich niet ongehinderd verspreidt.
De eerste uren na een aanval
Isoleer getroffen systemen van het netwerk, maar zet ze niet uit; in het geheugen kan nuttig bewijs staan. Schakel uw ICT-partner en zo nodig een incidentresponsspecialist in. Stel vast of de back-ups nog intact zijn. Wijzig wachtwoorden van beheeraccounts vanaf een schoon apparaat. Leg vast wat u ziet en doet, met tijdstippen. Dat helpt bij onderzoek, meldingen en de verzekering.
Melden en aangifte
Valt u onder de Cyberbeveiligingswet, dan meldt u een significant incident binnen 24 uur. Zijn persoonsgegevens getroffen, dan beoordeelt u ook de meldplicht bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Doe aangifte bij de politie. Neem contact op met uw cyberverzekeraar als u die hebt, want de polis bevat vaak voorwaarden voor de aanpak. Kijk op No More Ransom of er voor de gebruikte ransomware een gratis ontsleutelaar beschikbaar is.
Betalen of niet?
De overheid raadt af om losgeld te betalen. Betalen geeft geen garantie dat u uw gegevens terugkrijgt of dat gestolen gegevens niet alsnog worden gepubliceerd, en het financiert nieuwe aanvallen. De beste manier om niet voor deze keuze te staan, is een geteste back-up en een incidentplan dat u vooraf hebt geoefend.